Giao dịch hàng hóa là gì? Làm thế nào để giao dịch hàng hóa phái sinh tại Việt Nam?

Giao dịch hàng hóa phái sinh là một kênh đầu tư tài chính hiện đại mới chỉ xuất hiện tại Việt Nam trong vòng 10 năm trở lại đây. Tuy nhiên, trên thế giới, giao dịch hàng hóa đã tồn tại trong suốt hàng nghìn năm, rất lâu trước khi các kênh đầu tư khác ra đời.

Ở bài viết này, HCT sẽ giới thiệu với bạn giao dịch hàng hóa và giao dịch hàng hóa phái sinh là gì, cũng như làm thế nào để bắt đầu giao dịch hàng hóa tại Việt Nam.

Giao dịch hàng hóa là gì

1. Giao dịch hàng hóa phái sinh là gì?

Giao dịch hàng hóa là việc mua và bán các sản phẩm vật chất trên các sàn giao dịch chuyên biệt hoặc qua các hợp đồng tài chính. Các giao dịch này có thể diễn ra dưới dạng giao ngay (spot trading) hoặc giao dịch tương lai (futures trading).

2. Giao dịch hàng hóa phái sinh là gì?

Giao dịch hàng hóa phái sinh là việc các nhà đầu tư thực hiện việc mua bán các hợp đồng có giá trị tương đương giá trị thực của các loại hàng hóa ( hợp đồng phái sinh hàng hóa) thay vì thực hiện mua bán hàng hóa vật chất.

3. Lịch sử thị trường giao dịch hàng hóa

3.1. Thị trường giao dịch hàng hóa quốc tế

Thị trường giao dịch hàng hóa đã tồn tại từ hàng ngàn năm trước, khi con người bắt đầu trao đổi hàng hóa cơ bản như lúa mì, gia súc, và kim loại. Tuy nhiên, hình thức giao dịch phái sinh hiện đại bắt đầu phát triển mạnh mẽ từ thế kỷ 19.

Các cột mốc quan trọng của thị trường giao dịch hàng hóa phái sinh hiện đại:

  • Sự ra đời của Sàn Giao dịch Chicago (CBOT) - 1848: CBOT được thành lập để giúp các nông dân và nhà buôn trao đổi hợp đồng tương lai cho các sản phẩm nông nghiệp, như lúa mì và ngô.

  • Sự ra đời của hợp đồng tương lai: Trong thế kỷ 19, hợp đồng tương lai được phát triển để giúp các bên tham gia bảo hiểm giá cả cho sản phẩm nông nghiệp trước mùa vụ.

  • Sự mở rộng ra các ngành hàng hóa khác: Sau này, các sàn giao dịch hàng hóa đã mở rộng để bao gồm các hàng hóa công nghiệp như dầu mỏ, kim loại quý, và nhiều sản phẩm khác.

  • Sự phát triển của các sản phẩm phái sinh hiện đại: Vào cuối thế kỷ 20 và đầu thế kỷ 21, các sản phẩm phái sinh phức tạp hơn như hợp đồng quyền chọn và các công cụ tài chính phái sinh khác đã xuất hiện, mở rộng cơ hội giao dịch và quản lý rủi ro.

3.2. Quá trình phát triển của giao dịch hàng hóa tại Việt Nam

Trái ngược với lịch sử lâu đời của thị trường giao dịch hàng hóa thế giới, tại Việt Nam, hàng hóa phái sinh mới chỉ bắt đầu từ năm 2000.

  • Giai đoạn 2000 - 2006 - Giai đoạn thử nghiệm: Ở thời điểm này, nước ta đã bắt đầu thử nghiệm các mô hình giao dịch kỳ hạn và sàn giao dịch dành riêng cho các loại hàng hóa chủ lực như như cao su, điều, thủy hải sản. Tuy nhiên, các mô hình này chưa đạt hiệu quả do hành lang pháp lý chưa hoàn thiện.

  • Giai đoạn 2006 - 2016 - Bắt đầu hình thành nền tảng pháp lý:

    • Ngày 28/12/2006, Chính phủ ban hành Nghị định số 158/2006/NĐ-CP, quy định chi tiết Luật Thương mại về thành lập Sở Giao dịch Hàng hóa và hoạt động mua bán hàng hóa qua Sở Giao dịch Hàng hóa.

    • Ngày 1/9/2010, Sở Giao dịch Hàng hóa Việt Nam (MXV) được thành lập và đi vào hoạt động. Tuy nhiên, MXV chưa phát huy được vai trò do chưa có kết nối với thị trường quốc tế.

  • Giai đoạn 2016 - 2018 - Bắt đầu mở cửa quốc tế: Ngày 9/4/2018, Chính phủ ban hành Nghị định 51/2018/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung Nghị định 158/2006/NĐ-CP, tạo cơ sở pháp lý để MXV kết nối với các sở giao dịch hàng hóa quốc tế. Đến ngày 17/8/2018, MXV chính thức triển khai hoạt động liên thông với thị trường hàng hóa quốc tế.

  • Giai đoạn 2018 - nay: Mở rộng và phát triển: Sau khi được phép giao dịch liên thông với thị trường quốc tế, MXV mở rộng danh mục hàng hóa, tập trung vào 3 nhóm chính: Nông sản, Nguyên liệu công nghiệp và Kim loại với khoảng 44 hợp đồng đang được niêm yết giao dịch.

4. Các thành phần tham gia thị trường giao dịch hàng hóa

 
 

  • Nhà đầu tư cá nhân hoặc doanh nghiệp: Tham gia mua bán hợp đồng hàng hóa nhằm tìm kiếm cơ hội đầu tư hoặc phòng ngừa rủi ro biến động giá.

  • Thành viên kinh doanh (HCT): Là đơn vị trung gian cung cấp dịch vụ giao dịch hàng hóa, hỗ trợ khách hàng mở tài khoản, đặt lệnh, quản lý giao dịch và tiếp cận các dịch vụ phân tích, tư vấn, đào tạo.

  • Sở giao dịch hàng hóa Việt Nam : Tổ chức và quản lý hoạt động giao dịch hàng hóa tại Việt Nam, xây dựng quy chế giao dịch và kết nối với các sở giao dịch hàng hóa quốc tế.

  • Ngân hàng thanh toán và Trung tâm thanh toán bù trừ:   Thực hiện các nghiệp vụ thanh toán, ký quỹ, đối soát và bù trừ, góp phần bảo đảm nghĩa vụ tài chính giữa các bên tham gia giao dịch.

  • Trung tâm giao nhận hàng hóa: Đảm nhiệm hoạt động lưu kho, kiểm định và giao nhận hàng hóa theo quy định, đặc biệt đối với các hợp đồng có cơ chế giao nhận vật chất.

  • Các sở giao dịch hàng hóa quốc tế: Cung cấp thị trường và các sản phẩm hợp đồng hàng hóa quốc tế được liên thông để nhà đầu tư tại Việt Nam có thể giao dịch thông qua hệ thống của MXV.

5. Các sở giao dịch hàng hóa lớn trên thế giới

Thị trường hàng hóa phái sinh toàn cầu được vận hành bởi các sở giao dịch hàng hóa lớn được kết nối với nhau và kết nối với các sở giao dịch hàng hóa tại các quốc gia, cho phép các nhà đầu tư thực hiện giao dịch với mạng lưới liên thông toàn thế giới. Một số sở giao dịch hàng hóa phái sinh hàng đầu bao gồm:

5.1. CME Group (Chicago Mercantile Exchange)

CME Group

Trụ sở chính: Chicago, Mỹ

Đây là một sàn giao dịch hàng hóa với quy mô toàn cầu, kết nối các nhà đầu tư trên toàn thế giới.

CME Group sở hữu các sàn CBOT, NYMEX và COMEX . Do vậy sản phẩm được giao dịch tại CME phủ rộng trên các nhóm hàng hóa, từ nông sản (ngô, đậu tương, lúa mì,... trên sàn CBOT) đến năng lượng (dầu WTI, dầu Brent, khí tự nhiên,... trên sàn NYMEX) và kim loại (vàng, bạc, đồng, nhôm,... trên sàn COMEX).

5.2. Intercontinental Exchange (ICE)

Sở Giao dịch ICE

Trụ sở chính: Là sàn giao dịch hàng hóa liên lục địa, sàn ICE không có trụ sở chính tại 1 nơi mà rải rác ở các khu vực, bao gồm châu Mỹ (New York, Mỹ), châu Âu (London, Anh) và châu Á (Singapore).

Đây cũng là một sàn giao dịch hàng hóa với quy mô toàn cầu với hai nhóm sản phẩm chính là năng lượng (dầu Brent, dầu WTI,...) và nguyên liệu công nghiệp (cà phê, ca cao, đường,...).

5.3. London Metal Exchange (LME)

Sở giao dịch kim loại London

Trụ sở chính: London, Anh

Đây là sàn giao dịch kim loại lớn và hàng đầu thế giới thế giới cho các sản phẩm kim loại công nghiệp như đồng, kẽm, chì,... với  các hợp đồng tiêu chuẩn và hệ thống kho bãi quốc tế.

5.4. Tokyo Commodity Exchange (TOCOM)

Sở giao dịch Tokyo

Trụ sở: Tokyo, Nhật Bản

Đây là một trong những sàn giao dịch hàng hóa phái sinh lớn và uy tín nhất tại Nhật Bản với các nhóm sản phẩm chính bao gồm kim loại (vàng, bạch kim,...), nông sản (ngô, lúa mì,...) và nguyên liệu công nghiệp, đặc biệt là cao su.

6. Làm thế nào để giao dịch hàng hóa tại Việt Nam?

6.1. Có thể mở tài khoản giao dịch trực tiếp tại MXV không?

Không. Nhà đầu tư không thể mở tài khoản giao dịch trực tiếp qua MXV. Thay vào đó, bạn cần mở tài khoản tại một trong các công ty môi giới là thành viên của MXV (ví dụ: HCT ).

Các công ty như HCT có vai trò mở tài khoản giao dịch, cung cấp nền tảng giao dịch và hỗ trợ nhà đầu tư trong các quyết định giao dịch hàng hóa.

6.2. Giao dịch hàng hóa cần vốn bao nhiêu?

Nhà đầu tư có thể bắt đầu giao dịch hàng hóa với số vốn khoảng 20 triệu đồng, phù hợp với các sản phẩm nano kim loại như bạc, bạch kim, đồng.

>>>> XEM THÊM: Danh mục ký quỹ các hợp đồng hàng hóa đang được giao dịch

6.3. Giao dịch hàng hóa bằng app nào?

Hiện nay, nhà đầu tư tại Việt Nam có thể giao dịch hàng hóa thông qua:

  • Nền tảng CQG (app CQG Mobile hoặc phiên bản web CQG Desktop khi sử dụng máy tính).

  • Các app do các công ty thành viên MXV phát triển. Hiện tại, các nhà đầu tư tại HCT đang sử dụng nền tảng HCT Trading .

>>>> XEM THÊM:

Hướng dẫn sử dụng CQG

Hướng dẫn sử dụng HCT Trading

7. Kết luận

Giao dịch hàng hóa là một kênh đầu tư phổ biến trên thế giới và đang ngày càng phát triển tại Việt Nam, đặc biệt thông qua các hợp đồng hàng hóa phái sinh liên thông với thị trường quốc tế. Với hành lang pháp lý và hệ thống giao dịch ngày càng hoàn thiện, nhà đầu tư có thể tiếp cận nhiều nhóm hàng hóa và cơ hội đầu tư đa dạng.

Nếu đang tìm hiểu giao dịch hàng hóa, bạn có thể bắt đầu bằng việc lựa chọn thành viên MXV uy tín, mở tài khoản và tìm hiểu kỹ về sản phẩm, vốn, nền tảng cũng như quản trị rủi ro trước khi giao dịch.

>>>> KHÁM PHÁ THÊM:

Kinh nghiệm đầu tư hàng hóa

Phí giao dịch hàng hóa phái sinh

Thời gian giao dịch hàng hóa phái sinh

Bảng giá hàng hóa phái sinh