Thị trường nông sản thế giới đang bước vào giai đoạn biến động mạnh khi hàng loạt yếu tố như thời tiết cực đoan, chính sách thương mại và căng thẳng địa chính trị cùng lúc tác động đến cung – cầu. Dữ liệu từ United States Department of Agriculture cùng các báo cáo quốc tế cho thấy năm 2026 là một năm then chốt đối với nhóm nông sản chủ lực toàn cầu.
1. Ngô: Nguồn cung lớn, áp lực tồn kho và rủi ro thời tiết
Ngô tiếp tục giữ vai trò là mặt hàng nông sản chủ lực với sản lượng lớn nhất toàn cầu, đặc biệt tại Mỹ – quốc gia dẫn đầu về xuất khẩu. Theo khảo sát của Reuters, diện tích trồng ngô niên vụ 2026 tại Mỹ ước đạt khoảng 94,9 triệu mẫu, giảm nhẹ so với năm trước nhưng vẫn duy trì ở mức cao lịch sử.
Nguồn cung dồi dào từ vụ mùa trước khiến lượng tồn kho toàn cầu tăng mạnh, tạo áp lực giảm giá trong ngắn hạn. Bên cạnh đó, báo cáo từ United States Department of Agriculture cho thấy nhu cầu tiêu thụ ngô cho thức ăn chăn nuôi và sản xuất ethanol vẫn ổn định, nhưng chưa đủ mạnh để hấp thụ hết lượng cung lớn trên thị trường.
Yếu tố thời tiết đang trở thành rủi ro lớn nhất. Các bang Trung và Nam Đồng bằng của Mỹ đang trải qua tình trạng khô hạn kéo dài, khiến độ ẩm đất giảm và có thể ảnh hưởng đến tiến độ gieo trồng cũng như năng suất vụ mới. Điều này khiến giá ngô biến động thất thường: chịu áp lực giảm do tồn kho cao nhưng đồng thời có lực đỡ từ lo ngại sản lượng tương lai suy giảm.
2. Lúa mì: Bị chi phối bởi địa chính trị và biến động khí hậu
Lúa mì là mặt hàng chịu ảnh hưởng rõ rệt nhất từ yếu tố địa chính trị toàn cầu. Căng thẳng kéo dài giữa Nga và Ukraine tiếp tục đe dọa nguồn cung từ khu vực Biển Đen – một trong những trung tâm xuất khẩu lúa mì lớn nhất thế giới. Bất kỳ gián đoạn nào trong logistics hoặc xuất khẩu từ khu vực này đều có thể đẩy giá lúa mì tăng mạnh.
Song song đó, nhu cầu nhập khẩu từ khu vực Trung Đông và Bắc Phi vẫn duy trì ổn định nhằm đảm bảo an ninh lương thực. Cơ quan thu mua của Jordan đã mở thầu nhập khẩu 120.000 tấn lúa mì trong thời gian gần đây, phản ánh xu hướng tăng cường dự trữ của các quốc gia phụ thuộc nhập khẩu.
Ngoài yếu tố địa chính trị, thời tiết cực đoan cũng là biến số lớn. Tại Ukraine, lớp băng hình thành sau đợt tan băng có thể gây thiệt hại cho lúa mì vụ đông, ảnh hưởng đến năng suất và chất lượng. Điều này khiến thị trường lúa mì toàn cầu duy trì trạng thái nhạy cảm, dễ biến động trước các thông tin về thời tiết và xung đột.
3. Đậu tương: Tâm điểm là nhu cầu Trung Quốc và sản lượng Nam Mỹ
Đậu tương là mặt hàng có tính toàn cầu hóa cao, trong đó Trung Quốc đóng vai trò là quốc gia nhập khẩu lớn nhất. Sau kỳ nghỉ Tết Nguyên đán, nhu cầu mua đậu tương của Trung Quốc thường có xu hướng tăng trở lại nhằm phục vụ ngành chăn nuôi và sản xuất thực phẩm. Thậm chí, theo các tín hiệu chính sách từ phía Mỹ, Trung Quốc có thể cân nhắc mua thêm khoảng 8 triệu tấn đậu tương từ Mỹ, tạo động lực cho thị trường.
Ở phía cung, khu vực Nam Mỹ – đặc biệt là Brazil – đang bước vào giai đoạn thu hoạch quan trọng. Thời tiết tại bang Rio Grande do Sul đã cải thiện khi mưa quay trở lại sau thời gian nắng nóng, giúp giảm bớt lo ngại về sản lượng. Tuy nhiên, năng suất thực tế vẫn cần được theo dõi sát do ảnh hưởng của biến đổi khí hậu ngày càng rõ rệt.
Trong khi đó, tại Mỹ, sản lượng ép đậu tương trong tháng 1 đạt mức kỷ lục, khiến lượng tồn kho dầu và khô đậu tăng mạnh. Điều này tạo áp lực giảm giá trong ngắn hạn, đồng thời khiến thị trường trở nên nhạy cảm với bất kỳ thay đổi nào từ phía nhu cầu Trung Quốc hoặc tiến độ thu hoạch tại Nam Mỹ.