Năm 2025 ghi nhận một bức tranh tích cực đối với xuất khẩu cà phê của Việt Nam. Theo số liệu do chính phủ công bố, Việt Nam đã xuất khẩu 1,58 triệu tấn cà phê, tăng 17,5% so với năm trước. Đáng chú ý hơn, doanh thu từ xuất khẩu cà phê tăng mạnh tới 59%, đạt 8,9 tỷ USD, phản ánh rõ nét tác động của mặt bằng giá cao trên thị trường thế giới cũng như vai trò ngày càng lớn của Việt Nam trong chuỗi cung ứng cà phê toàn cầu.

Việt Nam - Động lực thúc đẩy tăng trưởng thị trường cà phê

Riêng trong tháng 12, xuất khẩu cà phê của Việt Nam đạt 180.000 tấn, tăng 40,8% so với cùng kỳ năm trước. Kết quả này cho thấy tốc độ xuất hàng được đẩy mạnh vào cuối năm, trong bối cảnh nguồn cung Robusta toàn cầu vẫn chịu nhiều áp lực do yếu tố thời tiết tại một số quốc gia sản xuất chủ chốt.

Với vị thế là quốc gia xuất khẩu cà phê Robusta lớn nhất thế giới, Việt Nam tiếp tục đóng vai trò then chốt trong việc định hình cán cân cung – cầu, đặc biệt đối với các ngành sử dụng Robusta như cà phê hòa tan. Vụ Robusta mới của Việt Nam bước vào thị trường trong bối cảnh giá vẫn ở mức cao đã tạo ra áp lực cạnh tranh đáng kể đối với các nguồn cung Robusta khác, đặc biệt là từ Brazil.

Brazil – Tín hiệu phục hồi ngắn hạn giữa bức tranh nguồn cung thắt chặt

Trong khi Việt Nam ghi nhận tăng trưởng mạnh, Brazil – quốc gia sản xuất và xuất khẩu cà phê lớn nhất thế giới – cũng xuất hiện tín hiệu tích cực trong tháng 12. Theo số liệu sơ bộ do chính phủ Brazil công bố, xuất khẩu cà phê nhân xanh trong tháng 12 tăng 4,17% so với cùng kỳ năm trước, đạt 3.504.683 bao loại 60 kg. Đây là tháng đầu tiên ghi nhận mức tăng theo năm kể từ tháng 3/2025.

Sự cải thiện này nhiều khả năng đến từ việc Mỹ tạm ngừng áp thuế 50% đối với hàng hóa Brazil vào cuối tháng 11, cho phép hoạt động xuất khẩu được nối lại trong bối cảnh Brazil đã hoàn tất thu hoạch và có lượng tồn kho lớn hơn. Đồng thời, việc Liên minh châu Âu hoãn áp dụng quy định EUDR thêm một năm cũng được kỳ vọng sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho dòng chảy cà phê Brazil sang thị trường EU.

Tuy nhiên, bức tranh trung hạn của Brazil vẫn cho thấy nhiều thách thức. Theo Hiệp hội Xuất khẩu Cà phê Brazil (Cecafé), xuất khẩu cà phê nhân xanh lũy kế trong 5 tháng đầu niên vụ 2025/26 giảm 22,11% so với cùng kỳ, xuống còn 15,92 triệu bao. Trong đó, xuất khẩu Arabica đạt 14,10 triệu bao, giảm 11,48%, trong khi Robusta Conilon giảm mạnh 49,44%, chỉ còn 2,28 triệu bao.

Nguyên nhân chủ yếu đến từ tồn kho chuyển vụ thấp, động lực giữ hàng gia tăng trong bối cảnh thị trường đảo chiều và chênh lệch giá thuận lợi, khiến tiêu thụ nội địa Conilon Robusta tăng mạnh. Ngoài ra, các mức thuế cao của Mỹ trong nửa cuối năm trước cũng đã làm giảm đáng kể nhu cầu nhập khẩu Robusta từ Brazil.

Cạnh tranh Robusta, đầu tư cà phê hòa tan và triển vọng thời tiết

Dù các hạn chế thuế quan của Mỹ đã được gỡ bỏ, nhiều ý kiến cho rằng điều này diễn ra quá muộn, khi Robusta Việt Nam đã bước vào thị trường và tạo ra lợi thế cạnh tranh về giá so với Robusta Conilon của Brazil. Trong những năm gần đây, các nhà rang xay tại bán cầu Bắc, đặc biệt trong ngành cà phê hòa tan, đã dần thích nghi với hồ sơ chất lượng đa dạng của Conilon, giúp nguồn cung này linh hoạt hơn trong chuỗi tiêu thụ toàn cầu.

Đáng chú ý, cả Brazil và Việt Nam đang đẩy mạnh đầu tư vào hạ tầng sản xuất cà phê hòa tan, với kỳ vọng gia tăng giá trị gia tăng và mở rộng tiêu thụ nội địa. Xu hướng này có thể thúc đẩy nhu cầu cà phê trong nước, đặc biệt tại Việt Nam và các quốc gia láng giềng, đồng thời làm gia tăng mức độ cạnh tranh trong hoạt động thu mua cà phê nhân.

Về yếu tố thời tiết, dù xuất hiện một số thông tin chưa được kiểm chứng về khả năng khô hạn tại Brazil, phần lớn các tổ chức dự báo vẫn cho rằng điều kiện thời tiết nhìn chung thuận lợi. Tháng 12 và đầu tháng 1 ghi nhận lượng mưa đầy đủ cùng nhiệt độ mát hơn, hỗ trợ tốt cho quá trình phát triển quả cà phê. Dự báo mưa rải rác sẽ tiếp tục trong 7 ngày tới tại hầu hết các vùng trồng cà phê chính của Brazil.

Trong bối cảnh này, thị trường cà phê toàn cầu tiếp tục được dẫn dắt bởi sự tương tác giữa nguồn cung Việt Nam, khả năng phục hồi có chọn lọc của Brazil và các yếu tố chính sách – thời tiết, tạo nền tảng cho những biến động đáng chú ý trong thời gian tới.